De VAR is niet meer weg te denken uit het Belgische voetbal, maar zorgt nog altijd voor frustratie. Waarom grijpt de videoref bij de ene fase wel in en bij de andere niet? Waarom moet de scheidsrechter soms naar het scherm en soms niet? In dit artikel leggen we uit hoe de VAR werkt volgens het officiële protocol van IFAB, sinds wanneer hij in België gebruikt wordt en wat er in 2026-2027 verandert in de Jupiler Pro League.
Wat is de VAR?
VAR staat voor Video Assistant Referee, de videoscheidsrechter. Het is een scheidsrechter die samen met assistenten in een aparte ruimte de wedstrijd volgt via tv-beelden. De VAR neemt zelf geen beslissingen: hij adviseert de scheidsrechter op het veld, die altijd het laatste woord heeft.
Wanneer mag de VAR ingrijpen?
Het belangrijkste principe uit het IFAB-protocol: de VAR grijpt alleen in bij een “duidelijke en evidente fout” of een “ernstig gemist incident”. Het doel is niet om elke beslissing perfect te maken, maar om grote fouten te vermijden. Een twijfelgeval waarover je kunt discussiëren, is dus vaak geen reden voor de VAR om in te grijpen.
De VAR mag alleen tussenkomen in vier situaties:
- Doelpunt of geen doelpunt, inclusief een overtreding of buitenspel in de aanloop.
- Strafschop of geen strafschop.
- Directe rode kaart.
- Persoonsverwisseling: de scheidsrechter bestraft de verkeerde speler.
Competities mogen daarnaast kiezen om de VAR ook te laten controleren of een hoekschop terecht werd toegekend.
On-field review of alleen VAR: wat is het verschil?
Volgens het IFAB-protocol zijn er twee manieren waarop een beslissing kan worden aangepast:
- On-field review (OFR): de scheidsrechter gaat zelf naar het scherm langs het veld en bekijkt de beelden. Dat gebeurt bij subjectieve beslissingen, zoals de hevigheid van een tackle, of een speler in buitenspelpositie een tegenstander hinderde, of hands.
- Alleen VAR (VAR-only): bij feitelijke beslissingen, zoals een buitenspelpositie of de vraag of een fout binnen of buiten de zestien gebeurde, volstaat meestal de controle door de VAR. De scheidsrechter past zijn beslissing dan aan zonder zelf de beelden te bekijken.
Buitenspelposities worden in België sinds 2025-2026 bepaald met semi-automatische buitenspeltechnologie. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel buitenspel uitgelegd.
Wat is er nieuw in 2026-2027?
Hoekschoppen
Volgens de Pro League mag de VAR in de Jupiler Pro League dit seizoen een hoekschop omzetten in een doeltrap, maar nooit omgekeerd.
Tweede gele kaart
IFAB besliste in februari 2026 dat de VAR voortaan ook mag helpen bij een duidelijk foute tweede gele kaart. Op de protocolpagina van IFAB staat de tweede gele kaart wel nog uitgesloten. Hoe dat in de Belgische competitie wordt toegepast, volg je best via de officiële communicatie van de Pro League.
Aankondigingen in het stadion
Volgens Sporza voert de Jupiler Pro League dit seizoen VAR-aankondigingen in, voor meer transparantie:
- Fase 1, vanaf de eerste speeldag: op de schermen in het stadion en op tv wordt getoond wat er gecontroleerd wordt en wat de beslissing is.
- Fase 2, ten vroegste na de eerste interlandbreak in september: de scheidsrechter legt zijn beslissing zelf uit via de micro in het stadion. Die fase kwam later omdat de scheidsrechters er eerst voor opgeleid moesten worden.
Sinds wanneer is er VAR in België?
België was een van de vroege gebruikers. Er werden offline tests gedaan vanaf december 2016, en vanaf het seizoen 2017-2018 werd de VAR live gebruikt in de Jupiler Pro League. Volgens leverancier Evertz werden tijdens de play-offs van 2018 meer dan 475 fases gecontroleerd en 30 beslissingen rechtgezet.
En in de Challenger Pro League?
In tweede klasse is er geen VAR. Volgens FCUpdate werkt de Challenger Pro League met Football Video Support (FVS). Daarbij kan elke trainer per wedstrijd twee keer een videobeoordeling vragen, een beetje zoals een “challenge” in het tennis. Waar je de Challenger Pro League kijkt, lees je in ons artikel Challenger Pro League en Croky Cup kijken.
Waarom zie je de VAR-beelden niet altijd op tv?
De tv-regie toont vaak herhalingen terwijl de VAR controleert, maar niet altijd exact dezelfde beelden als die waarover de VAR beschikt. Met de nieuwe aankondigingen in het stadion en op tv wordt het voor kijkers wel duidelijker wat er gecontroleerd wordt. Wil je elke fase live volgen? Lees waar je de Jupiler Pro League kijkt in 2026-2027 en hoe het nieuwe competitieformat werkt.
Bronnen
- IFAB – Video Assistant Referee (VAR) protocol
- IFAB – Further measures to improve match flow and player behaviour (28 februari 2026)
- Pro League – Ontdek alle nieuwigheden van het seizoen 2026-2027
- Sporza – VAR-aankondigingen doen straks ook hun intrede in Jupiler Pro League (15 juli 2026)
- Evertz – Case study Jupiler Pro League (VAR)
- FCUpdate – België gaat testen met alternatief voor VAR (28 juli 2026)
